Gratis verzending bij bestellingen vanaf 80 EUR

Het Geluid van Nostalgie

Wat zijn
Mono Cartridges?

Herinneringen Opnieuw Beleven

True Mono Cartridges

Er is iets uniek boeiends aan mono records. Voordat stereo de norm werd, was mono de standaard voor het vastleggen van de volledige essentie van geluid. Elke noot werd ontworpen om een verenigde luisterervaring te leveren, rijk aan textuur en emotie.

De geschiedenis van opgenomen muziek op fonoplaten bestrijkt meer dan een eeuw. Veel muziekliefhebbers hebben nog steeds veel mono records in hun collecties.

Eenvoudig en krachtig

Wat is Mono-geluid?

Mono, kort voor monofonisch geluid, was de standaard voor audio-opnames voordat stereo z'n intrede deed. Waar stereo met twee kanalen een gevoel van ruimte en richting geeft, gebruikt mono één enkel kanaal. Hierdoor krijg je een samenhangend, gefocust geluid waarbij alle instrumenten en zang volledig samensmelten.

Tot aan de jaren '60 werd bijna alle muziek in mono opgenomen. Het was een eenvoudige, maar krachtige manier om de essentie van een optreden vast te leggen. Zelfs toen stereo populair werd, bleven veel audioliefhebbers en verzamelaars mono waarderen om zijn helderheid en eenheid, zeker bij genres als jazz, blues en vroege rock-'n-roll.

Nieuwe en verbeterde snijkop van Ortofon

Het tijdperk van high-fidelity
geluidsweergave

Meer dan een halve eeuw geleden, beginnend in de jaren 1940, begon moderne vinyl vorm te krijgen en te lijken op wat we vandaag kennen.

De bandrecorder deed zijn intrede in studio’s, snijden werd gedaan op een cellulose nitraat lak met een saffieren snijder, en de V-vormige groef werd standaard door een laterale mono snede. Ortofon beïnvloedde het proces ook sterk door in 1946 een nieuwe en verbeterde cutterhead te ontwikkelen en produceren. Deze cutterhead maakte het mogelijk om een hogere frequentielimiet van 14kHz te bereiken, wat ver boven de vorige limiet van 8kHz lag. Dit gaf de aanzet tot het tijdperk van hoge kwaliteit geluidsreproductie.

De platen van de vroege jaren 1940 waren groefrijke schellakplaten, en weergave werd gedaan met zowel mechanische als elektronische “cartridges” met een extreem hoge tracking force. Veel cartridges gebruikten nu een saffieren stylus, en voor de platen die in dit tijdperk werden geproduceerd, werd een sferische stylus met een straal van 65µm als state of the art beschouwd.

Introductie van de microgroove vinylplaat

De eerste serie van bewegende spoelcartridges

Het introduceren van dit nieuwe type plaat was een bijzonder tijdrovend proces: er was een nieuw en beter materiaal nodig (bekend geworden als wat we nu vinyl noemen), nieuwe snijkoppen, nieuwe opnames die een hele plaatkant besloegen, en nieuwe platenspelers die op 33 rpm konden draaien. Wat misschien nog opvallender was: er moesten lichte tonearms en cartridges worden ontwikkeld om de tracking force van meer dan 100 gram, die normaal was bij 78 rpm schellak, drastisch te verlagen.

In 1948 lanceerde Ortofon de eerste serie moving coil cartridges.

Ontdek Mono cartridges

Ortofon MC Cadenza cartridge displayed on a turntable with vinyl records in the background

2024

Ortofon MC
Cadenza Mono

"Hij (de MC Cadenza Mono - Red.) brengt de muzikale rijkdom van jouw mono LPs tot leven met een nauwkeurigheid die je bij stereo cartridges, zelfs veel duurdere, niet vindt."

- Alex Halberstadt, Stereophile

2MR cartridge displayed on a turntable with a loudspeaker in the background

Waarom zou je vandaag voor Mono kiezen?

De perfecte match

Bij het afspelen van een mono plaat met een stereo cartridge, kunnen verschillende imperfecties zoals overspraak, ruis, fasefouten, trackingfout, anti-skating en vervorming leiden tot een onstabiel en gedeeltelijk wazig geluid in de twee kanalen. Echter, het gebruik van een mono cartridge elimineert deze problemen door een enkel signaal te produceren dat naar beide kanalen wordt geleid. Dit resulteert in een krachtiger en stabieler geluid met grotere rijkdom.

MC A Mono cartridge displayed on a turntable with vinyl records in the background

Onaangetast door verticale beweging

Het voordeel van een mono-cartridge

Een mono Cartridge heeft als extra voordeel dat je geen last hebt van verticale bewegingen, zoals het knijpeffect dat ontstaat wanneer de Stylus omhoog wordt geduwd in smalle groeven. Daarnaast vermindert het de invloed van stof, vuil en slijtage, waardoor je mono platen schoner en stiller klinken.

Deze voordelen bereik je niet alleen met een mono-schakelaar.

De 2M Mono SE

Speel zowel oude als nieuwe Mono-platen

De release van de Beatles mono box in september 2014 markeerde een opmerkelijk moment in het domein van mono audio. De Ortofon 2M Mono Special Edition-cartridge werd nauwgezet ontworpen als eerbetoon aan de Mono Beatles albums set. De Beatles hebben een speciale plek in de harten van veel muziekliefhebbers, en Ortofon voelt zich vereerd om hoogwaardige, moderne afspeelkwaliteit voor de Mono Box Set te garanderen. In ons streven om de mono cultuur te ondersteunen en omarmen, is Ortofon er trots op een audio-ervaring te bieden die hulde brengt aan dit belangrijke muzikale tijdperk.

Leif Johannsen, Ortofon's Chief Officer of Acoustics and Research, onthult het verhaal achter de MONO-cartridges en belicht de 2M MONO SE, de enige MONO-cartridge om al jouw oude en nieuwe mono-platen af te spelen, inclusief de nieuwste “The Beatles: The 22 Singles Collection”, uitgebracht op 22 november 2019.

A-, AD- en C-modellen

Mono types

De drie modellen: A, AD en C zijn gebouwd rond dezelfde generator, die nog steeds wordt gebruikt in onze SPU CG cartridges. Het A-type was een robuuste standaard cartridge met lage compliance en hoge tracking force: tot 15 gram op grove groef 78s en 7 gram op microgroef 33s. De AD was speciaal gemaakt voor de Ortofon A 212 tonearm en had een draaibare kraag om de overgang tussen 78 en 33 rpm eenvoudig te maken. Dit was ook een robuust ontwerp dat tot 10 gram aankon op 33s. De laatste cartridge in de serie, het C-type, was ontworpen voor professioneel gebruik en kon draaien met 3 gram VTF op 33s.

Stereo vs. Mono platen

De verschillen in groevetypes

Een stereo plaat bevat links-rechts informatie op de twee tegenoverliggende groefwanden, die onder een hoek van +/-45 graden staan, zoals je ziet in de afbeelding. Door de groef op deze manier te snijden, ontstaat een complexe vorm met zowel laterale als verticale informatie, die een stereo Cartridge kan uitlezen. Een mono plaat bevat slechts één signaal dat overeenkomt met links+rechts en is alleen lateraal gesneden, waardoor er geen verticale informatie is.

  • De Mono Microgroove

    De mono microgroove-geometrie is makkelijk te begrijpen, omdat die slechts één signaal hoeft te bevatten. Dat signaal wordt alleen in de laterale richting gesneden, waardoor de V-vormige groef altijd een constante breedte en diepte heeft. De hoek van de V-vormige groef kan een beetje verschillen per plaat, maar ligt altijd dicht bij 90 graden. Volgens de verschillende standaarden moet de bovenste breedte van de groef minimaal een bepaalde maat hebben, zodat de Stylus prettig in de groef past tijdens het afspelen. Door de jaren heen is deze minimale breedte veranderd door aanpassingen in de standaarden, maar die lag tot halverwege de jaren '60 steeds rond de 50 µm. De nieuwste standaarden uit de jaren '80 zijn herzien naar een minimale breedte van ongeveer 30 µm. Daarmee is er één uniforme standaard ontstaan, die aansluit op de minimale breedte van stereo-platen.

  • Onderste groefstraal

    Wat betreft de ondergroefradius: oude microgroeven uit ongeveer 1950 konden tot wel 15 µm bereiken, of zelfs nog groter zijn als de persmatrijs te lang werd gebruikt. Zulke platen kan je alleen afspelen met een Cartridge die is voorzien van een sferische 25 µm Stylus, anders loop je het risico dat de Stylus de bodem raakt en de geluidskwaliteit verslechtert. Vanaf halverwege de jaren 1950 werd de onderradius teruggebracht naar ongeveer 8 µm, wat overeenkomt met de IEC98-norm uit 1958 waarin 7,5 µm als maximale radius wordt genoemd. Later, tot aan het begin van het Stereo-tijdperk, werd dit verder verkleind tot 4 µm. De ondergroefradius is een van de belangrijkste factoren die bepalen met welke Styli je een plaat naar tevredenheid kan afspelen, zoals je kunt zien in de onderstaande tekeningen.

  • Sferische styli werden vaak gebruikt tot de vroege jaren 1960, vooral voor platen uit de eerste 15 jaar van de microgroeve technologie. Het is echter niet noodzakelijk om een sferische stylus te gebruiken voor mono-weergave. Sterker nog, elliptische en lijncontact-types kunnen zeer voordelig zijn voor mono-platen vanaf het midden van de jaren 1950. Lijncontact stylus types, in het bijzonder, bieden verbeterde hoge frequentierespons dankzij hun slanke vorm en verminderen effectief vervorming veroorzaakt door het knijpeffect in smalle hoge-frequentiegroeven. Bijvoorbeeld, de SPU Mono en SPU CG25 Di MkII modellen maken gebruik van een 25µm sferische stylus.

  • Wil je de weergave van een oude mono-plaat verbeteren? Dan raden we aan een andere stylus te gebruiken dan de originele 25 µm sferische stylus. Een 18µm sferische stylus, of nog beter: een elliptische of line contact stylus, zorgt voor een nauwkeurigere en meer gedetailleerde weergave van de groeven op je plaat dankzij het geavanceerde diamantprofiel.

    Let op: als een goed uitgelijnde Stereo snijkop wordt gebruikt om een Mono plaat te snijden, is er geen verschil met een Mono snijkop zolang het signaal voor beide kanalen identiek is. Kies daarom voor een snijstylus die diepe en brede groeven kan maken, zodat je met een traditionele sferische 25µm stylus moeiteloos Mono platen kan afspelen.

    Het 2M Mono model is bijvoorbeeld uitgerust met een 18µm sferische stylus die zorgt voor de beste prestaties bij Mono weergave.

  • Volgens de GRAMMY®-winnende technicus Sean Magee van Abbey Road Studios zijn de LPs in The Beatles in Mono box gesneden met een minimale groefbreedte van 60 µm. Dit type groef maakt het mogelijk om de meeste moderne mono cartridges zonder problemen te gebruiken. Om echter het beste uit de groeven te halen, is een lijngroef contacttype zoals de Fine Line op de MC Cadenza Mono of de Shibata op de speciaal ontwikkelde 2M Mono SE perfect. Lijngroef stylus gebruikt in MC Quintet Mono, MC Cadenza Mono, en 2M Mono SE.